مفهوم آنتروپي
مفهوم آنتروپي ( entropy ) :
در هر سيستم كه عواملي وجود دارند كه در خلاف جهت نظر سيستم عمل مي كنند و مختل كننده انتظام سيستم هستند به اين عوامل آنتروپي گويند . كه بر 2 گونه تقسيم مي شوند :
آنتروپي مثبت : كه عملكردش در جهت خلاف نظم سيستم است . در سيستم بسته آنتروپي مثبت رو به افزايش است و بر ميزان بي نظمي در سيستم بسته مشاهده مي شود .
آنتروپي منفي : در خلاف جهت آنتروپي مثبت است . يعني براي ايجاد تغييرات و تعديلات در جهت اصلاح انحرافات و به منظور بقاي سيستم در محيط عمل مي كند . در سيستم باز ، به علت ارتباط داشتن با محيط آنتروپي گرايش به كاهش دارد و سيستم باز نسبت به محيط واكنشهايي نشان مي دهد كه منجر به كاملتر شدن و پيچيده تر شدن سيستم مي شود.
اطلاعات (در سيستمهاى باززنده) نوعى آنتروپى منفى به حساب مىآيد. آنتروپى قانون حاکم بر سيستمهاى مختلف مىباشد که به دليل عدم ارتباط سيستمها بسته با محيط اطراف، آنها را به سمت بىنظمي، کهولت و از هم پاشيدگى سوق مىدهد.
در سيستمهاى باز مادى (به دليل تبادل ماده و انرژي) با محيط اطراف و در سيستمهاى باززنده، نظير ارگانيسمهاى زنده و جوامع انسانى (بهدليل قدرت تبادل ماده و انرژى و بهويژه مبادله اطلاعات) با سيستمهاى پيرامون آنتروپى منفى ايجاد مىشود و از تلاشى سيستمهاى باز جلوگيرى مىگردد.
در حقيقت انهدام مکانيزمهاى اطلاعاتي، بهمعناى افزايش آنتروپى در سيستم است. در سيستمهاى باز (نظير سازمانهاى اجتماعي) با تبادل اطلاعات و تحققق عوامل کنترلکننده، کليت و نظام وجود خود را با محيط پيرامون هماهنگ مىکند و با تغييرات و تعديلات لازم از لابلاى مشکلات عديده به پيش مىرود و تعادل و بقاء خود را در مقابل عوامل منهدمکننده تضمين مىنمايد.
کاربرد آنتروپی در تعیین ریسک و تاثیر آن بر تغییرات بهای سهام شرکتهای فعال در بورس اوراق بهادار ایران:
یکی از مهمترین مسائل در بازارهای سرمایه ، انتخاب راهکاری مناسب برای سرمایه گذاری است . برای این امر مدلهای زیادی ابداع گردیده اند . بیشتر این مدلها مبتنی بر دو عامل ریسک و بازده می باشند. به همین دلیل اندازه گیری ریسک، موضوع تحقیقات فراوانی بوده است. هدف اصلی این تحقیق آن است که با استفاده از تئوری اطلاعات شنن و مفهوم آنتروپی ، سنجه جدیدی برای اندازه گیری ریسک سرمایه گذاری معرفی گردد . بدین منظور از آنتروپی تغییرات ترازنامه و گزارش سود و زیان دو دوره مالی متوالی ، استفاده شده است . بنابر تئوری اطلاعات ، آنتروپی معادل عدم اطمینان در یک سیستم است . از این رو با اندازه گیری آنتروپی ، می توان میزان عدم اطمینان ناشی از تغییرات گزارشهای مالی را تعیین نمود. در نهایت آنتروپی محاسبه شده به عنوان ریسک سرمایه گذاری در نظر گرفته شده است . در این تحقیق ، فرضیات برای مشخص نمودن وجود رابطه احتمالی میان سنجه جدید و تغییرات بهای سهام ارائه شده اند. ایده اصلی این فرضیات آن است که با افرایش ریسک ، تغییرات بهای سهام به علت افزایش محافظه کاری سرمایه گذاران ، کاهش می یابد. برای مشخص نمودن توانایی این سنجه در تعیین میزان واقعی ریسک سیستماتیک ، رابطه میان این دو نیز بررسی گردیده است . در این تحقیق ، رابطه میان سننجه معرفی شده تغییرات بهای سهام شرکتهای فعال در بورس اوراق بهادار تهران از 1374 تا 1378 بررسی گردید. آزمون تجربی مورد استفاده برای بررسی صحت فرضیات ، روش داده های ترکیبی (Panel data ) بوده است . نتایج بدست آمده نشان دهنده آن بود که با افزایش ریسک ، تغییرات بهای سهام شرکتهای مورد مطالعه ، حول میانگین کاهش می یابد. این بدان معناست که با افزایش ریسک ، معاملات سهام این شرکتها با محافظه کاری بیشتری انجام شده است ، به نحوی که دامنه تغییرات قیمت آن به کمترین حد ممکن برسد. همچنین وجود رابطه معنادار میان سنجه معرفی شده و ریسک سیستماتیک تایید گردید. این نتایج و سادگی محاسبات درروش پیشنهادی ، حاکی از مزیت آن نسبت به روشهای متداول است.
پیرامون تغییرات سود و آنتروپی اقلام صورت وضعیت مالی
در این تحقیق در جستجوی یافتن رابطه بین تغییرات سود و آنتروپی صورت وضعیت مالی و اقلام آن هستیم. این رابطه برای تحلیلگران مالی که غالبا روند تغییرات اقلام را بررسی و تجزیه و تحلیل میکنند مفید و سودمند است . از آنجائیکه ثبات در ترکیب ترازنامه موجب کاهش ریسک و در نتیجه موجب افزایش سرمایهگذاری میگردد. بنابراین شرکتهایی که تغییرات زیادی در ساختار صورتهای مالی آنها مشاهده گردد، ریسک آنها زیاد شده سرمایهگذاری در آن شرکتها کاهش یافته، احتمال عدم موفقیت زیاد میگردد. هر چه این تغییرات در ساختار ترازنامه بیشتر باشد احتمال عدم موفقیت زیادتر میشود. شرکتهای موفق شرکتهایی هستند که تغییرات در ساختار صورتهای مالی آنها حداقل است و ترازنامه آنها از یک ثبات نسبی برخوردار میباشد. شواهد و تجربیات نشان میدهد که منبع مهم تغییرات در ترکیب ترازنامه، تغییرات سود است لذا در این تحقیق برآنیم این ارتباط را در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهیم.